Enerji dönüşümü ve yeşil teknolojilerin yaygınlaşması kritik minerallere yönelik talebi yükseltirken, bu kaynakların çevresel ve toplumsal etkiler dikkate alınarak çıkarılması sorumlu madenciliği dünya gündeminin öncelikli konularından biri kılıyor.

Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı Mehmet Yılmaz, Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) çerçevesindeki BBVA Responsible Mining Paneli'nde, model çalışmalarının Türkiye'nin yer altı kaynaklarının değerini yaklaşık 3,5 trilyon dolar olarak ortaya koyduğunu bildirdi.

Yılmaz, söz konusu potansiyelin ekonomiye kazandırılabilmesi için maden aramalarına daha fazla risk sermayesi yönlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, "Yer altındaki zenginlikleri daha fazla keşfedebilmek için arama çalışmalarını yeterli finansmanla desteklemeliyiz. Madencilikte önemli olan, ne kadar üretim yaptığınızdan ziyade üretimi nasıl gerçekleştirdiğinizdir." dedi.

Sorumlu madencilik anlayışının yerel topluluklara, su kaynaklarına, hava ve toprak kalitesine saygıyı kapsadığını vurgulayan Yılmaz, sektörün toplum nezdindeki kabulünü güçlendirmek ve finansmana ulaşmasını kolaylaştırmak için uluslararası standartların benimsenmesi gerektiğini kaydetti.

TMD'nin Kanada Madencilik Birliği ile ortaklaşa sürdürülebilir madencilik ilkeleri üzerinde çalıştığını aktaran Yılmaz, uluslararası standartların sözde kalmaması ve uygulamada da hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Yeşil enerjiye geçişin bakır, kurşun, çinko ve molibden gibi kritik minerallere olan talebi artıracağına işaret eden Yılmaz, "Daha yeşil bir enerji sistemine geçebilmek için bugün çıkardığımız miktarın 6 ila 9 katı kadar bu madenlere ihtiyaç duyabiliriz." diye konuştu.

Madencilik faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonların düşürülmesi, su ve atıkların yeniden kullanılması ile çalışmalardan etkilenen sahaların rehabilite edilmesinin önemine değinen Yılmaz, "İnsanlar gördüklerine inanır. Çevreyi kirletmediğimizi, çalışmalar sırasında zarar verdiğimiz alanları iyileştirdiğimizi ve suyu geri dönüştürdüğümüzü ortaya koymalıyız." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin maden ürünlerinde yılda yaklaşık 60 milyar dolarlık dış ticaret açığı verdiğini hatırlatan Yılmaz, sektörün istihdam sağlama, vergi geliri oluşturma ve ekonomik değer yaratma bakımından da kayda değer katkılar sunduğunu belirtti.

WWF-Avustralya Yenileyici İklim Birimi Başkanı Nat Burke ise madencilik projelerinin gerçekleştirilmesinde sürdürülebilirlik başlıklarının belirleyici rol oynadığını söyledi.

Kolay ulaşılabilen maden yataklarının giderek azalması nedeniyle projelerin daha karmaşık hale geldiğini ifade eden Burke, yerel topluluklarla güvene dayalı bağlar kurmanın önemine dikkati çekti.

Burke, Peru'nun güneyinde 2022'de faaliyete başlayan bir bakır madeni projesini örnek vererek, yerel topluluklar ve yönetimle yürütülen diyalog sonrasında projenin yeniden düzenlendiğini ve su kaynaklarının korunması için kamuoyuna 27 taahhütte bulunulduğunu aktardı.

Başlangıçta 3 ayda tamamlanması öngörülen görüşmelerin 18 ay sürdüğünü belirten Burke, kurulan güven ilişkisinin projeye yönelik toplumsal kabulü desteklediğini kaydetti.